Z początkiem roku 1800 w życie publiczne wdrażano wiele reform, także tych dotyczących służby zdrowia i szpitali. Było to bezpośrednio związane z rewolucją przemysłową, która miała miejsce na Górnym Śląsku w latach 1830 -1840. Wraz ze skupianiem się ludności w południowych regionach Polski następował stopniowy rozwój służby zdrowia i co za tym idzie, przekształcanie w szpitale dotychczasowych domów opieki, nad którymi pieczę sprawowali księża, czy siostry zakonne.
Początki obecnego Szpitala Specjalistycznego w Zabrzu sięgają XIX wieku, kiedy to założono kościelną placówkę mająca na celu pomoc najuboższym. Jej przeznaczenie jednak było znacznie szersze, zahaczało bowiem także o pomoc medyczną. W roku 1892 w całym kraju wybuchła epidemia cholery. Gminy Stare Zabrze, Małe Zabrze i Dorota postanowiły wystawić wspólnie barak dla choleryków. Koszt tej inwestycji pochłonął zasoby rzędu 30 000 marek. Inwestycja ta była własnością powiatu, a barak powstał przy obecnej ulicy Jana III Sobieskiego, wtedy pozostającej bez nazwy, zaś kilka lat później nazwanej „Barackenstrasse”.
Po opanowaniu epidemii cholery barak przekazano towarzystwu opieki nad ubogimi, które zorganizowało w nim Szpital dla mężczyzn. Szpital dla kobiet mieścił się z kolei w budynku przy Wallstrasse (obecnie ulica K. Pułaskiego). Oba te obiekty nie zaspokajały jednak potrzeb Zabrza, którego ilość mieszkańców wzrastała. Ze względu na fakt, iż wszystkie miejsca w prowizorycznym Szpitalu były zajęte, należało gruntownie go rozbudować i poszerzyć jego działalność.
W roku 1907 dzięki pożyczce w wysokości 22 400 marek wykupiono grunty pod budowę Szpitala. Tak zaczęły się jego początki.
Budynek Szpitala był dwupiętrową kondygnacją otynkowaną
na szarozielono. Wypisana złotymi literami nazwa Szpitala zdobiła czołową stronę budowli. Znajdował się wówczas tam Oddział Kobiecy i Męski, Oddział Chorób Wenerycznych oraz Oddział Gruźliczy. Na poddaszu natomiast był zorganizowany Oddział dla Obłąkanych. W osobnym budynku urządzono Oddział Chorób Zakaźnych. Co bardzo interesujące w budynku szpitala znajdowała się kuchnia, wydająca posiłki dzieciom z ubogich rodzin zabrzańskich. Fundatorem tej kuchni był Loebel Handler, żydowski przemysłowiec, założyciel zabrzańskiego browaru. Imię, jakie nadano Szpitalowi było uczczeniem dobroczynnej działalności żony Cesarza Wilhelma II – Augusty Victorii, która korzystając ze swych możliwości finansowych angażowała się w charytatywnych organizacjach i niejednokrotnie była fundatorką kościołów i szpitali. W roku 1918 cesarzowa zmuszona była opuścić swą ukochaną ojczyznę udając się na wygnanie do Holandii. Z tego też powodu Szpital stracił swą patronkę i od roku 1922 nazywany był Szpitalem Miejskim. Szpital od początku swego istnienia przyjmował więcej pacjentów, aniżeli wynosił jego limit. Pierwotne przeznaczenie wynosiło 100 łóżek, jednakże w praktyce było przyjmowanych około 140 pacjentów. W czasie I wojny światowej Szpital przyjmował także żołnierzy. Ciężkie czasy nastały po jej zakończeniu i podziale Górnego Śląska. Panowała bieda, a to sprzyjało powstawaniu wielu chorób. Od 1920 roku rozpoczęto rozbudowę Szpitala o kolejne pomieszczenia przystosowane do przyjmowania chorych o określonym profilu – tak powstały kolejne Oddziały: Chorób Wewnętrznych, Ospy oraz Pediatrii. Dopiero w 1927 roku powstał budynek przeznaczony tylko i wyłącznie dla pacjentów z zakażeniami. W takim charakterze Szpital dotrwał do końca drugiej wojny światowej.
Pierwszym dyrektorem Szpitala został dr Viktor Mertens, który pełnił tą funkcję do momentu powołania go przez Uniwersytecką Klinikę Monachijską. Po dr Mertens stery Szpitala do końca drugiej wojny światowej przejął dr Schwarzer – specjalista w dziedzinie chirurgii. Za czasów jego sprawowania władzy w Szpitalu powstały 3 nowe Oddziały – Chirurgiczny, Okulistyczny oraz Ginekologiczny. Po zakończeniu wojny Szpital przechodził równie burzliwy okres związany z podporządkowaniem oraz swą nazwą. W latach 1945-1950 Szpital podlegał pod Zarząd Miejski w Zabrzu, a jego dyrektorem był dr n. med. Kazimierz Korzeniewski. Z dniem 1.11.1950 roku nastąpiło przejęcie Szpitala przez Śląską Akademię Medyczną i figurował on pod nazwą Państwowy Szpital Kliniczny nr 2.
Na przełomie lat 50-tych i 60-tych dobudowane zostało najwyższe piętro Szpitala, które różni się stylem architektonicznym od pozostałych, pierwotnie budowanych pięter. W późniejszym okresie wybudowana została sala wykładowa oraz Klinika Dermatologii, która stanowiła osobny budynek zlokalizowany w pobliżu budynku głównego Szpitala. W strukturach Szpitala znajdowały się wtedy następujące Oddziały: Laryngologiczny, Dermatologiczny, Kardiologiczny, Położnictwa
i Ginekologii oraz Chirurgii Ogólnej.
Od 1.01.1970 roku nastąpiło przejęcie Państwowego Szpitala Klinicznego nr 2 od Śląskiej Akademii Medycznej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej i przekształcenie go w Szpital Miejski nr 2. Od 1.01.1974 roku utworzono Zespół Opieki Zdrowotnej,
w skład, którego wchodził Szpital Miejski nr 2. Z rokiem 1996, kiedy funkcję dyrektorską objął Wojciech Jagoszewski, nastąpiła likwidacja „miejskiego” ZOZu i Szpital powrócił do starej nazwy Szpital Miejski nr 2. Od 1.03.2001 roku do 17.02.2022 roku Dyrektorem,
a później Prezesem Zarządu (szpital w 2015r. przekształcił się w Spółkę z o.o.) był lek. med. Tadeusz Urban. Obecnie Szpitalem kieruje Prezes Zarządu – Krzysztof Żabicki.
W 1954 roku powstała w Szpitalu I Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, a jej kierownikiem został doc. Stanisław Szyszko. Po nim stery objął prof. Tadeusz Paliwoda, który był pionierem operacji kardiochirurgicznych na Śląsku. W latach 90-tych XX wieku kierownikiem Oddziału Chirurgii Ogólnej był prof. Marian Pardela. Do jego osiągnięć można zaliczyć fakt, iż jako drugi w Polsce przeprowadził zabieg przeszczepu wątroby. Od tamtego czasu po dzisiejsze czasy wykonywane są zabiegi z zakresu chirurgii bariatrycznej – leczenia otyłości. Szpital Specjalistyczny był pierwszą placówką w Europie wykonującą takie zabiegi. W roku 1998 po raz pierwszy w Polsce przeprowadzono tu zabieg leczenia otyłości metodą laparoskopową. W latach 2006-2016 Ordynatorem Klinicznego Oddziału Chirurgii Ogólnej, Bariatrycznej i Medycyny Ratunkowej był prof. dr hab. n. med. Krystyn Sosada. Od czerwca 2016 r stanowisko Ordynatora Klinicznego Oddziału Chirurgii Ogólnej, Bariatrycznej i Medycyny Ratunkowej pełni prof. dr hab. n. med. Jerzy Piecuch.